IT-TLETTAX-IL ĦADD MATUL IS-SENA

Mis-Segretarjat għall-Katekeżi u s-Segretarjat għal-Liturġija

 

Tibżgħux, biss intom emmnu: il-missjoni ta’ Ġesù tkompli fil-missjoni tagħna.

 

L-Ewwel Qari: Għerf 1,13-15; 2,23-24: Fil-proġett ta’ Alla hemm il-ħajja mhux il-mewt.

It-Tieni Qari: 2 Kor 8,7.9.13-15: Alla jrid solidarjetà bejn il-bnedmin.

L-Evanġelju: Mk 5,21-43: Għal Ġesù l-mewt mhix it-tmiem tal-ħajja.

Ġesù mill-ġdid jinsab ħdejn il-baħar imdawwar b’kotra kbira ta’ nies: dettal fir-rakkont ta’ San Mark biex jiġbdilna l-attenzjoni għal  tagħlima importanti li Ġesù se jagħti lid-dixxipli u lill-qarrejja tal-Evanġelju.

Ġie wieħed mill-kapijiet tas-sinagoga. Mar għand Ġesù jitolbu jfejjaqlu t-tifla. Ġesù telaq miegħu b’kotra kbira miexja warajh, kulħadd iross fuqu. Iżda fit-triq waqqfitu mara li kienet ilha tnax-il sena sħaħ tbati bit-tnixxija tad-demm. Minħabba l-kundizzjoni tagħha, din il-mara kienet meqjusa impura. Ġesù ma tax kas x’jistgħu jgħidu d-dixxipli, waqaf biex jgħin lill-mara. U sadattant it-tifla tal-kap tas-sinagoga laħqet mietet.[1]

1. Il-kap u l-mara fqira

Hawn għandna r-rappreżentanti taż-żewġ estremi tas-soċjetà ta’ żmien Ġesù. Fuq naħa għandna l-kap tas-sinagoga, wieħed mill-mexxejja tal-poplu f’pożizzjoni ta’ prestiġju u setgħa. San Mark jgħidilna x’kien jismu - Ġajru - każ rari, għax mhux soltu li dan l-Evanġelista jagħtina l-ismijiet. Konxju tal-pożizzjoni distinta tiegħu fis-soċjetà, il-kap resaq lejn Ġesù b’edukazzjoni, inxteħet f’riġlejh, b’sinjal ta’ rispett, u talbu ħafna jfejjaqlu t-tifla.

Fuq in-naħa l-oħra għandna “mara”. Meta Ġesù pprova jkun jaf min hi, id-dixxipli merewh: “Qiegħed tara dawn in-nies kollha jrossu madwarek u tistaqsi ‘Min messni’?” Kienet biss “mara qalb il-folla”, anonima, bla isem, siekta u mistħija, ma kellha xejn x’jirrikmandaha, ħadd li seta’ jaqbeż għaliha. Mhux bħal Ġajru li kellu kollox favur tiegħu u seta’ jinsisti biex ifejjaqlu t-tifla.

2. “Min messni?”

Il-mara, tirtogħod bil-biża’, għax għarfet x’kien ġralha, inxteħtet f’riġlejh u stqarritlu s-sewwa kollu. San Mark jiddeskrivi ċar u tond il-marda tal-mara, emorraġija kronika. Il-mara sabet ruħha mwarrba doppjament mis-soċjetà ta’ dak iż-żmien. L-ewwelnett għax il-marda tagħha kienet tagħmilha impura, imniġġsa, ħadd ma seta’ jmiss magħha, lanqas setgħet tidħol fit-tempju. U wkoll għax kienet  fqira: Batiet wisq taħt ħafna tobba, nefqet kull ma kellha, u mhux biss ma swielha xejn, imma talli marret għall-agħar.” Tassew xortiha ħażina!

Resqet minn warajh u messitlu l-mantar - F’daqqa waħda t-tnixxija tad-demm waqfitilha. Mal-ewwel nintebħu li hemm żewġ livelli fir-rakkont ta’ dan il-miraklu.   L-ewwel hemm il-livell morali, bil-ksur tal-kodiċi tas-safa kemm min-naħa tal-mara u kemm min-naħa ta’ Ġesù: Minnufih intebaħ bil-qawwa li ħarġet minnu,  u dar lejn il-folla u staqsa: “Min messni?”  Għal darb’oħra, bħal fir-rakkont tal-fejqan tal-lebbruż (Mk 1,40-45), Ġesù nnifsu jikser il-kodiċi tas-safa, li kien jifred lin-nies f’puri u impuri, u hekk juri li m’għadux jgħodd aktar.

Imbagħad hemm il-livell fiżiku, il-miraklu tal-fejqan.  Il-mara, tirtogħod bil-biża, inxteħtet f’riġlejh, għax għarfet x’kien ġralha, stqarritlu s-sewwa kollu -  “Binti, il-fidi tiegħek fejqitek: mur bis-sliem, u kun imfejqa mill-marda tiegħek”.. Lill-mara Ġesù jagħtiha l-fejqan u jroddilha postha fis-soċjetà.

Saħansitra jsejħilha “Binti”. Iqisha aqwa mill-istess dixxipli, li baqgħu ma fehmuhx. Lil Ġesù kienu merewh: “Qed tara dawn in-nies kollha jrossu madwarek, u tistaqsi, ‘Min messni?’” Iżda għal Ġesù l-importanti mhux il-kuntatt fiżiku, imma l-kuntatt tal-fidi. 

3. “Tibżax, biss inti emmen.”

Il-fejqan ta’ din il-mara fqira u mwarrba, interrompa l-mixja ta’ Ġesù lejn id-dar tal-kap tas-sinagoga. Sadattant it-tifla mietet: “Bintek mietet: għalfejn tħabbtu iżjed lill-Imgħallem?”  Nistgħu nimmaġinaw id-diżappunt ta’ Ġajru. Imma Ġesù  baqa’ miexi, u ħeġġeġ lil Ġajru biex jimxi fuq l-eżempju tal-mara li fejjaq: “Tibżax, biss inti emmen”. Qabel ma tfiq it-tifla, l-ewwel kien jenħtieġ li jfiq hu!

Ġajru kien diġà tneżża’ mid-dinjità tiegħu meta quddiem folla ta’ nies inxteħet quddiem Ġesù jitolbu jfejjaqlu t-tifla. Imbagħad kellu joqgħod jistenna jara lil Ġesù jfejjaq mara fqira, bħallikieku l-każ tiegħu ma kienx urġenti biżżejjed. Issa kien imissu jagħmel pass importanti: il-qabża tal-fidi saħansitra quddiem il-mewt. 

Waslu d-dar tal-kap tas-sinagoga, u ra storbju sħiħ u nies jibku u jixhru. Dawn kollha sinjali ta’ mewt u ta’ luttu; mod kif San Mark jikkummenta dwar in-nuqqas ta’ fidi ta’ dawn in-nies. Ġesù, sogħbien b’dan in-nuqqas ta’ fidi, keċċiehom ilkoll  ’il  barra, u daħħal miegħu biss lill-ġenituri tat-tifla u lid-dixxipli, Pietru, Ġakbu u Ġwanni, it-tlieta li riedhom dejjem qribu fil-ġrajjiet importanti.

Qabdilha idha, u qalilha: “Talitha, qum!” Hawn ukoll Ġesù reġa’ kiser il-kodiċi tas-safa, għax ma kontx tista’ tmiss ġisem mejjet. Il-ġest ta’ Ġesù huwa l-istess bħal dak li rajna fil-miraklu tal-fejqan ta’ omm il-mara ta’ Pietru. Iżda hawnhekk Ġesù mhux biss fejjaq imma qajjem mill-mewt. Bis-setgħa tiegħu ġrajja li kienet intemmet b’mewt tinbidel f’għotja ta’ ħajja ġdida (ara L-Ewwel u t-Tieni Qari).

Minnufih it-tfajla qamet u qabdet timxi; għax kellha tnax-il sena. L-istess bħal omm il-mara ta’ Pietru, lit-tfajla setgħet tqum fuq saqajha u tibda timxi. Qalilhom jagħtuha tiekol, biex tkompli timxi ’l quddiem bil-ħila tagħha, ma tibqax tiddependi fuq l-oħrajn.

Id-dettal ta’ tnax-il sena jgħaqqad il-fejqan tat-tfajla mal-fejqan tal-mara: tnax-il sena tat-tifla ta’ Ġajru u tnax-il sena tal-marda tal-mara. Bħas-soltu dawn id-dettalji fl-Evanġelju m’humiex għalxejn. In-numru tnax huwa importanti, għax tnax kienu t-tribù ta’ Iżrael. X’aktarx il-mara u t-tfajla jirrappreżentaw il-poplu ta’ Iżrael, marid u “wasal fl-aħħar” bin-nuqqas ta’ fidi. Xi wħud setgħu ħasbu li dan il-poplu kien definitivament mejjet. Iżda Ġesù jieħdu f’idejh u jagħmel mod li Alla jerġa’ jagħtih il-ħajja mill-ġdid.

Fil-fatt, is-soċjetà Lhudija ta’ żmienu, li kienet tkasbar il-midinbin, il-foqra u l-morda, bl-liġijiet li firdu u qasmu l-poplu f’puri u impuri. Għal Ġesù din is-soċjetà  kienet “waslet fl-aħħar”, fi tmiemha. Biex terġa tieħu l-ħajja kien hemm bżonn il-fidi - li temmen f’Ġesù u fil-messaġġ tiegħu.

Ġesù, b’ħajtu u b’tagħlimu, ġie biex iwaqqaf soċjetà ġdida, is-Saltna ta’ Alla, Saltna li  ma twarrab lil ħadd u ma toqtol soċjalment lil ħadd, anzi toħloq solidarjetà bejn il-bnedmin (ara t-Tieni Qari). Ir-rakkont ta’ San Mark għandu l-istess messaġġ tal-kliem aħrax ta’ Ġesù f’San Mattew dwar is-Saltna “Tassew ngħidilkom, li l-pubblikani u n-nisa tat-triq deħlin qabilkom fis-Saltna ta’ Alla”  (Mt 21,31).

F’dan ir-rakkont San Mark jagħtina dehra ta’ dak li kellu jiġri fl-aħħar parti tal-Evanġelju tiegħu. L-aħbar tal-mewt tat-tifla ta’ Ġajru kien jidher li se jtemm ħesrem il-mixja ta’ Ġesù ma’ missierha. Imma Ġesù, għalkemm sema’ x’qegħdin jgħidu, ħeġġeġ għall-fidi: “Tibżax, biss inti emmen.” Bl-istess mod id-dixxipli u l-qarrejja tal-Evanġelju, meta jisimgħu l-aħbar tal-mewt ta’ Ġesù jridu jkomplu l-mixja tal-fidi. Il-mewt ta’ Ġesù mhix it-tmiem tal-missjoni messjanika tiegħu. Fil-fatt, fl-Evanġelju ta’ San Mark, il-kelma li juża biex jiddeskrivi ir-reazzjoni ta’ dawk li raw il-qawmien tat-tfajla, “baqgħu miblugħin”[2], nerġgħu nsibuha darb’oħra biss - meta n-nisa ħadu l-aħbar tal-qawmien ta’ Ġesù mill-mewt: “U baqgħu miblugħin bil-biża’” (Mk 16,8).

L-Evanġelju għal ħajjitna llum.


1. Tfajla ta’ tnax-il sena hija simbolu tal-ħajja fil-fjur tagħha. Il-mara wkoll hija simbolu tal-ħajja. Alla ħalaq il-bniedem biex jgħix għal dejjem (l-Ewwel Qari). Iżda fir-rakkont tal-Evanġelju t-tfajla waslet fl-aħħar u l-mara kienet ilha tnax-il sena sħaħ tbati bin-nixxiegħa tad-demm. Is-simboli tal-ħajja saru simboli tal-mewt.  Hekk ġara s-soċjetà ta’ żmien Ġesù u hekk jista’ jiġri u qiegħed jiġri fi żmienna. Ma jeżistux fostna wkoll missirijiet u ommijiet imbikkija b’uliedhom li jilagħbu mal-mewt f’ambjenti fejn qed ifittxu l-ħajja, il-libertà u l-kumpannija?[3]
 
2. “Il-bnedmin qatt ma kellhom f’idejhom daqstant ġid u possibbiltajiet ta’ qawwa ekonomika, u b’danakollu parti kbira mill-bnedmin għadhom itturmentati mill-ġuħ u mill-miżerja u għadd bla qjies għadhom ma jafux jaqraw. Qatt daqs illum il-bnedmin ma kellhom sens hekk qawwi tal-libertà u b’danakollu jeżistu  għamliet ġodda ta’ jasar soċjali u psikiku. Filwaqt li d-dinja tagħraf  hekk ċar li hija ħaġa waħda u li wieħed jiddependi mill-ieħor u li għalhekk il-bnedmin għandhom jingħaqdu, tinsab maqsuma mġebbda minn qawwiet kontra xulxin.”[4]

3. F’din is-sitwazzjoni s-soċjetà ta’ żmienna nefqet flusha għand “ħafna tobba u mhux biss ma swielha xejn, imma talli marret għall-agħar.”  Xi wħud jiġru wkoll wara l-mirakli. Iżda l-mirakli fl-Evanġelju m’humiex sempliċi wirjiet ta’ stagħġib, imma “sinjali” tal-miġja tas-Saltna (Ara Lq 11,20). Huma atti ta’ mħabba, għax l-imħabba tfejjaqu tagħti l-ħajja.

Ġesù kapaċi jibdel sitwazzjoni ta’ mewt f’fejqan u qawmien. Id-dixxipli ma fehmux il-kliem ta’ Ġesù meta staqsa “Min messni”; u ma fehmuhx lanqas meta qal “It-tfajla mhix mejta, imma rieqda”. Iżda d-dixxipli, kemm bħala individwi u aktar bħala Komunità Nisranija, huma msejħin biex ikunu “it-tarf tal-mantar” biex min “imiss” magħhom isib is-saħħa, il-fejqan, il-ħelsien u l-ħajja.

MISTOQSIJIET

1. Ġesù għandu s-setgħa li jirbaħ il-mewt. X’nifhmu b’dan?  Nifhmu biss li Ġesù rxoxta wara li ħa l-mewt, jew li hu kapaċi jirbaħ kull “mewt”?  X’inhuma “l-imwiet” tas-soċjetà ta’ żmienna?

2. Kemm bħala individwi u aktar bħala Komunità Nisranija, aħna msejħin biex inkunu “it-tarf tal-mantar” ta’ Ġesù, biex min “imiss” magħna jsib is-saħħa, il-fejqan, il-ħelsien u l-ħajja. Qegħdin inwettqu din is-sejħa fil-prattika? Qed jirnexxilna? Nistgħu nagħmlu xi ħaġa iżjed?

 

 



[1] San Mark ju\a’t-teknika tal-inserzjoni”li tkellimna fuqha f’p.4.

[2] Il-kelma Griega ekstasi, minn fejn a]na g]andna l-kelma “estasi”.

[3] Ara s-Sinodu Djo`esan, fid-dokument Kultura-So`jetaÏ-Knisja, 4

[4] Vatikan II, Gaudium et Spes, 4.