|
L-EVANĠELJU
TA'
ĦADD
IL-PALM
Mt 26: 14 - 27:66
|
 C F’dak iż-żmien: Wieħed mit-Tnax, jismu Ġuda l-Iskarjota,
mar għand il-qassisin il-kbar u qalilhom:
S
“Xi tridu tagħtuni, u jiena nagħtikom ’il Ġesù f’idejkom?”
C U
huma tawh tletin biċċa tal-fidda bħala ħlas. Minn dak il-ħin beda
jfittex okkażjoni tajba biex jagħtihom ’il Ġesù f’idejhom.
Fl-ewwel jum ta’ l-Ażżmi d-dixxipli resqu lejn Ġesù u qalulu:
S
“Fejn tridna nħejjulek l-ikla tal-Għid?”
C U hu qalilhom:
S “Morru l-belt għand it-tali, u għidulu, “Qallek l-Imgħallem:
Is-siegħa tiegħi waslet; jien se nagħmel l-ikla tal-Għid għandek
mad-dixxipli tiegħi’.”
C Id-dixxipli għamlu kif ordnalhom Ġesù u ħejjew l-ikla tal-Għid.
Għall-ħin ta’ filgħaxija Ġesù qagħad fuq il-mejda flimkien mat-Tnax,
u, waqt l-ikel, qal:
†
“Tassew, ngħidilkom, li wieħed minnkom se jittradini.”
C
Huma bdew isewdu qalbhom ħafna, u kull wieħed minnhom staqsieh:
S “Jaqaw jien, Mulej?”
C Wieġeb Ġesù u qalilhom:
† “Dak li jmidd idu u jbill il-ħobż fi platt wieħed miegħi, dak
se jittradini. Bin il-bniedem imur, kif hemm miktub fuqu; imma
ħażin għalih dak il-bniedem li permezz tiegħu Bin il-bniedem ikun
mogħti f’idejn l-għedewwa! Kien ikun aħjar għalih dak il-bniedem
li kieku ma twieled xejn!”
C
Qabeż Ġuda, dak li ttradieh, u qallu:
S
“Jaqaw jien, Rabbi?”
C Wieġbu Ġesù:
† “Int stess qiegħed tgħidu.”
C Huma u jieklu, Ġesù ħa l-ħobż f’idejh, qal il-barka, qasmu,
newlu lid-dixxipli u qal:
† “ Ħudu, kulu, dan hu ġismi.”
C Imbagħad ħa l-kalċi f’idejh, radd il-ħajr, newlilhom il-kalċi u
qal:
† “Ixorbu lkoll minnu, għax dan huwa demmi, id-demm tal-patt, li
jixxerred għall-kotra għall-maħfra tad-dnubiet. Ngħidilkom li ma
nerġax nixrob iżjed minn dan il-frott tad-dielja sa dak in-nhar li
nixrob inbid ġdid magħkom fis-Saltna ta’ Missieri.”
C Kantaw is-salmi u ħarġu lejn il-Għolja taż-Żebbuġ. Imbagħad
Ġesù qalilhom:
† “Ikoll kemm intom se titħawdu minħabba fija f’dan il-lejl:
għax hu miktub, ‘Nidrob ir-ragħaj, u n-ngħaġ tal-merħla jitferrxu!
Imma
wara li nqum mill-mewt, immur il-Galilija qabilkom’.”
C
Qabeż Pietru u qallu:
S
“Jekk jitħawwad kulħadd minħabba fik, jien ma nitħawwad qatt.”
C
Qallu Ġesù:
†
“Tassew, ngħidlek, li llum, qabel ma jidden is-serduk, int tkun ġa
ċħadtni tliet darbiet.”
C
Qallu Pietru:
S
“Le, ma niċħdekx, anqas jekk ikolli mmut miegħek!”
C U
d-dixxipli l-oħra wkoll, kulħadd qal l-istess.
Imbagħad Ġesù, flimkien mad-dixxipli tiegħu, wasal f’qasam igħidulu
l-Ġetsemani, u qal lid-dixxipli:
†
“Oqogħdu bilqiegħda hawn sa kemm immur hemmhekk nitlob.”
C U
ħa miegħu ’l Pietru u ż-żewġ ulied ta’ Żebedew, u beda jsewwed qalbu
u jiddejjaq. Imbagħad qalilhom:
†
“Għandi ruħi mnikkta għall-mewt; ibqgħu hawn u ishru miegħi.”
C
Mexa kemmxejn ’il quddiem, inxteħet wiċċu fl-art jitlob u qal:
†
“Missier, jekk jista’ jkun, biegħed minni dan il-kalċi!
Imma mhux kif irrid jien, iżda kif trid int.”
C
Ġie ħdejn id-dixxipli u sabhom reqdin; u qal lil Pietru:
†
“Mela ma flaħtux tishru siegħa waħda miegħi? Ishru u itolbu biex ma
tidħlux fit-tiġrib. L-ispirtu, iva, irid; imma l-ġisem dgħajjef.”
C
Għat-tieni darba reġa’ mar jitlob, u qal:
†
“Missieri, jekk dan il-kalċi ma jistax igħaddi bla ma nixorbu, tkun
magħmula r-rieda tiegħek.”
C
Mill-ġdid ġie sabhom reqdin, għax għajnejhom kienu tqal bin-ngħas.
Ħalliehom, u reġa’ mar jitlob għat-tielet darba, u qal l-istess
kliem. Imbagħad ġie ħdejn id-dixxipli u qalilhom:
†
“Issa se torqdu u tistrieħu? Ara, is-siegħa waslet, u Bin
il-bniedem se jkun mogħti f’idejn il-midinbin. Qumu! Imxu mmorru!
Ara, dak li se jittradini huwa fil-qrib!”
 C Kif
kien għadu jitkellem, ġie Ġuda, wieħed mit-Tnax, b’ġemgħa kbira ta’
nies miegħu, armati bis-sjuf u l-bsaten, mibgħutin mill-qassisin
il-kbar u x-xjuħ tal-poplu. Issa dak li kien se jittradih kien
tahom sinjal u qalilhom:
S
“‘Il dak li nbus, dak hu: aqbduh.’”
C U
minnufih resaq fuq Ġesù u qallu:
S
“Sliem għalik, Rabbi!”
C
U biesu. U Ġesù qallu:
†
“Ħabib, għalhekk ġejt int!”
C
Huma resqu lejh, meddew idejhom fuq Ġesù u qabduh. Wieħed minn dawk
li kienu ma’ Ġesù ħareġ idu u silet is-sejf, darab lill-qaddej
tal-qassis il-kbir u qatagħlu widintu. Imbagħad Ġesù qallu:
†
“Erġa daħħal sejfek f’postu, għax kull min jaqbad is-sejf, bis-sejf
jinqered.
Taħseb
int li ma nistax nitlob ’il Missieri u jibgħatli issa stess aktar
minn tnax-il leġjun ta’ anġli? Iżda mbagħad kif isseħħ l-Iskrittura
li tgħid li hekk għandu jsir?”
C
Fl-istess ħin Ġesù qal lin-nies:
†
“Qiskom ħriġtu għal xi ħalliel, armati bis-sjuf u l-bsaten biex
taqbdu lili! Jien kuljum kont inkun bilqiegħda fit-Tempju ngħallem,
u ma żammejtunix.”
C
Iżda dan kollu ġara biex iseħħ dak li kienu kitbu l-profeti.
Imbagħad id-dixxipli kollha telquh u ħarbu.
Dawk
li qabdu ’l Ġesù ħaduh quddiem Kajfa, il-qassis il-kbir, fejn ġa
kienu nġabru l-kittieba u x-xjuħ. Pietru kien baqa’ miexi warajh
mill-bogħod sal-palazz tal-qassis il-kbir; daħal ġewwa u qagħad
bil-qiegħda mal-qaddejja biex jara kif kienet se tintemm il-biċċa.
|
Il-qassisin il-kbar u s-Sanhedrin kollu bdew ifittxu xhieda foloz
kontra Ġesù bil-ħsieb li jagħtuh il-mewt, imma għad li ressqu bosta
xhieda foloz, ma sabux fuqhiex jakkużawh. Fl-aħħar sabu tnejn u
qalu:
S
“Dan qal: Nista’ nħott it-Tempju ta’ Alla u nerġa nibnih fi tlitt
ijiem.”
C
Il-qassis il-kbir qam u qallu:
S
“Xejn ma twieġeb? X’inhuma jixhdu dawn kontra tiegħek?”
C
Imma Ġesù baqa’ sieket. Imbagħad il-qassis il-kbir qabad u qallu:
S
“Aħlifli fuq Alla l-ħaj u għidilna jekk intix il-Messija, bin Alla.”
C
Qallu Ġesù:
†
“Inti stess qiegħed tgħidu. U ngħidilkom ukoll li ’l quddiem għad
taraw lil Bin il-bniedem bilqiegħda n-naħa tal-lemin tal-Qawwa ta’
Alla u ġej fuq is-sħab tas-sema.”
C
Imbagħad il-qassis il-kbir ċarrat ilbiesu u qal:
S
“Din dagħwa! Xi ħtieġa għandna iżjed ta’ xhieda? Ara, smajtuha
issa d-dagħwa. X’jidhirlkom?”
C
Huma wieġbu u qalu:
S
“Ħaqqu l-mewt!”
C
Imbagħad beżqulu fuq wiċċu u tawh bil-ponn, u xi wħud tawh bil-ħarta
u qalulu:
S
“Aqta’ min tahielek, Messija, did-daqqa!”
Intant Pietru kien hemm barra bilqiegħda, ’il ġewwa mid-daħla
tal-palazz. U resqet fuqu waħda qaddejja u qaltlu:
S
“Int ukoll kont ma’ Ġesù tal-Galilija.”
C
Imma hu ċaħad quddiem kulħadd u qal:
S
“Anqas naf xi trid tgħid.”
C
Imbagħad warrab lejn id-daħla; lemħitu qaddejja oħra u qalet ’il
dawk li kienu hemm:
S
“Dan kien ma’ Ġesù ta’ Nażaret.”
C
U reġa’ ċaħad u ħalef:
S
“Jien ma nafux ’il dan il-bniedem.”
C
Wara ftit dawk l-istess nies resqu lejn Pietru u qalulu:
S
“Tassew, int ukoll wieħed minnhom, għax għandek il-kisra ta’ kliemek
tikxfek.”
C
Imbagħad qabad jisħet lilu nnifsu u jaħlef:
S
“Le, ma nafux ’il dal-bniedem.”
C
U minnufih is-serduk idden. U Pietru ftakar fil-kliem ta’ Ġesù meta
qallu li ‘Qabel is-serduk jidden, int tkun ġa ċħadtni tliet darbiet.’
U
ħareġ ’il barra jibki biki ta’ qsim il-qalb.
Il-għada filgħodu l-qassisin il-kbar u x-xjuħ tal-poplu ftiehmu
lkoll bejniethom biex ’il Ġesù jaqtgħuhielu għall-mewt. Rabtuh u
ħaduh magħhom biex jagħtuh f’idejn Pilatu, il-gvernatur.
 C
Imbagħad Ġuda, it-traditur, meta ra li Ġesù kien ikkundannat, nidem,
u mar bit-tletin biċċa tal-fidda għand il-qassisin il-kbar u x-xjuħ
biex jerġa’ jagħtihomlhom lura, u qalilhom:
S
“Dak kien dnub li għamilt, meta tajtkom f’idejkom demm bla ħtija.”
C
Iżda huma qalulu:
S
“Aħna dan x’inhu affari tagħna? Dak arah int!”
C Hu
waddab il-flus fis-santwarju, telaq u mar tgħallaq. Imbagħad
il-qassisin il-kbar ġabru l-flus minn hemm u qalu:
S
“Dawn ma nistgħux inqegħduhom ma’ l-offerti, għax huma prezz
tad-demm.”
C
Ftiehmu bejniethom, u b’dawk il-flus xtraw il-għalqa ta’ Ħaddiem
il-Fuħħar, biex fiha jidfnu l-pellegrini. Kien għalhekk li dik
il-għalqa ssemmiet il-Għalqa tad-Demm, u hekk għadha magħrufa sa
llum. Imbagħad seħħ dak li kien intqal permezz tal-profeta
Ġeremija, meta qal, ‘U ħadu t-tletin biċċa tal-fidda, il-prezz ta’
dak li kien mibjugħ bil-prezz mogħti minn ulied Israel, u tawhom
għall-għalqa ta’ Ħaddiem il-Fuħħar, kif ikkmandani l-Mulej.’
C
Ġesù waqaf quddiem il-gvernatur; u dan staqsieh:
S
“Int is-sultan tal-Lhud?”
C
U Ġesù wieġbu:
†
“Inti stess qiegħed tgħidu.”
C
Iżda meta l-qassisin il-kbar u x-xjuħ bdew jakkużawh, hu ma wieġeb
xejn. Għalhekk Pilatu qallu:
S
“M’intix tisma’ kemm ħwejjeġ qegħdin jixhdu kontra tiegħek?”
C
Iżda hu anqas għal akkuża waħda ma wieġeb, hekk li l-gvernatur baqa’
mistagħġeb ħafna.
Nhar ta’ festa, il-gvernatur kien soltu jitlaq wieħed ħabsi lin-nies,
lil min iridu huma. Dik il-ħabta kellhom wieħed ħabsi magħruf,
jismu Barabba. Mela kif kienu miġburin, Pilatu qalilhom:
S
“Lil min triduni nitilqilkom, lil Barabba jew ’il Ġesù li jgħidulu
l-Messija?”
C
Għax hu kien jaf li kienet il-għira li ġagħlithom jagħtuh ’il Ġesù
f’idejh.
Issa
waqt li kien bilqiegħda fuq is-siġġu tat-tribunal, martu bagħtet
tgħidlu:
S
“Qis li ma jkollokx x’taqsam ma’ dan ir-raġel ġust, għax illum
minħabba fih batejt ħafna fil-ħolm.”
C
Iżda l-qassisin il-kbar u x-xjuħ ġiegħlu l-poplu jitolbuh jagħtihom
’il Barabba u jeqirdu ’l Ġesù.
Il-gvernatur
mela reġa’ staqsiehom:
S
“ Lil min triduni nitilqilkom minnhom it-tnejn?”
C
Qalulu:
S
“Lil Barabba.”
C
Qalilhom Pilatu:
S
“U x’nagħmel b’Ġesù li jgħidulu l-Messija?”
C
Weġbuh ilkoll:
S
“Sallbu!”
C
Hu staqsiehom:
S
“Imma x’għamel ħażin?”
C
Huma aktar bdew igħajtu u jgħidu:
S
“Sallbu!”
C
Meta mbagħad Pilatu ra li kollox kien għalxejn, anzi li aktarx
kienet se tinqala’ xi rewixta, qabad u ħasel idejh fl-ilma quddiem
il-poplu u qal:
S
“Jien miniex ħati ta’ dan id-demm; dan arawh intom!”
C
U l-poplu kollu qabeż u qal
S
“Demmu fuqna u fuq uliedna!”
C Imbagħad telqilhom ’il Barabba, u lil Ġesù, wara li tah is-swat,
tahulhom biex isallbuh. |
Imbagħad is-suldati tal-gvernatur ħadu ’l Ġesù fil-Pretorju, u ġabru
quddiemu ’l sħabhom kollha. Neżżgħuh, u xeħtulu fuqu mantar aħmar
skur; qegħdulu fuq rasu kuruna minsuġa mix-xewk u qasba f’idu l-leminija,
xteħtu għarkobbtejhom quddiemu u qagħdu jiddieħku bih u jgħidulu:
S
“Is-sliem għalik, sultan tal-Lhud!”
C
Beżqu fuq, u ħadulu l-qasba minn idu u bdew jagħtuh biha fuq rasu.
Imbagħad, wara li għaddewh biż-żuffjett, neżżgħulu l-mantar u
xeddewlu ħwejġu.
U
ħaduh magħhom biex isallbuh. Huma u sejrin, sabu raġel minn
Qirene,
jismu Xmun, u ġagħluh jerfagħlu s-salib. Meta waslu f’post igħidulu
Golgota, jiġifieri post il-Qorriegħa, tawh jixrob inbid b’taħlita
morra; hu daqu, u ma riedx jixorbu. Imbagħad, sallbuh, u qasmu
ħwejġu bejniethom billi tellgħahom bix-xorti, u xteħtu bil-qiegħda u
qagħdu hemm għassa tiegħu.
U
qegħdulu fuq rasu l-kawża tal-kundanna tiegħu, li kienet tgħid hekk,
‘Dan hu Ġesù, is-sultan tal-Lhud.’ Imbagħad miegħu sallbu żewġ
ħallelin, wieħed fuq il-lemin u l-ieħor fuq ix-xellug.
Dawk li kienu għaddejjin bdew jgħajruh, iċaqilqu rashom u jgħidu:
S
“Int li tħott it-Tempju u fi tlitt ijem terġa’ tibnih, salva lilek
innifsek jekk int l-Iben ta’ Alla; u inżel minn fuq is-salib.”
C
Hekk ukoll il-qassisin il-kbar bdew jiddieħku bih mal-kittieba u
x-xjuħ u jgħidu:
S
“Salva oħrajn, lilu nnifsu ma jistax isalva! Hu s-sultan ta’
Israel! Ħa jinżel issa minn fuq is-salib u nemmnu fih! Hu jafda
f’Alla; ħa jeħilsu issa, jekk iħobbu! Għax hu qal, Jiena Bin Alla!”
C U
bl-istess mod bdew imaqdruh ukoll il-ħallelin li sallbu miegħu.
Minn nofs in-nhar ’il quddiem waqgħet dalma kbira fuq il-pajjiż
kollu sat-tlieta. U f’xi t-tlieta ta’ wara nofs in-nhar Ġesù
għajjat b’leħen qawwi u qal:
†
“Eli, Eli, lema sabaqtani?”
C
Jiġifieri:
†
“Alla tiegħi, Alla tiegħi, għaliex tlaqtni?”
C Xi
wħud minn dawk li kienu hemm, kif semgħuh, qalu:
S
“Lil Elija qiegħed isejjaħ dan!”
C
U minnufih wieħed minnhom mar jiġri, qabad sponża mimlija bil-ħall,
waħħalha f’tarf ta’ qasba u tah jixrob, waqt li l-oħrajn qalu:
S
“Stenna, ħa naraw jiġix Elija jsalvah!”
C
Imma Ġesù reġa’ għajjat għajta kbira u ta ruħu.
Hawnhekk kulħadd jinżel għarkobbtejh u jinżamm is-skiet għal ftit
ħin.
U
ara, il-purtiera tas-santwarju ċċartet fi tnejn minn fuq s’isfel;
l-art theżżet, il-blat inqasam, u l-oqbra nfetħu, u qamu ħafna iġsma
ta’ qaddisin li kienu mietu, u wara li qamu, ħarġu mill-oqbra u
daħlu l-Belt Imqaddsa u dehru lil bosta nies. Iċ-ċenturjun u dawk
li kienu miegħu għassa ta’ Ġesù, kif raw l-art titheżżeż u jiġri dak
kollu, imtlew b’biża liema bħalu u qalu:
S
“Dan kien tassew l-Iben ta’ Alla!”
 C
Hemmhekk kien hemm ħafna nisa jħarsu mill-bogħod, dawk stess li
kienu mxew wara Ġesù biex jaqduh sa minn meta kien għadu
fil-Galilija; fosthom kien hemm Marija ta’ Magdala, Marija omm Ġakbu
u Ġużeppi, u omm ulied Żebedew.
X’ħin sar filgħaxija, ġie raġel għani, minn Arimatija, jismu Ġużeppi,
li hu wkoll kien sar dixxiplu ta’ Ġesù; mar għand Pilatu u talbu l-ġisem
ta’ Ġesù. Imbagħad Pilatu ordna li jingħatalu. Ġużeppi ħa l-ġisem
u keffnu f’liżar nadif, qiegħdu fil-qabar, u telaq. Iżda Marija ta’
Magdala u Marija l-oħra baqgħu hemm bilqiegħda biswit il-qabar.
Il-għada,
jiġifieri, meta għadda jum it-Thejjija, il-qassisin il-kbar u l-Fariżej
inġabru għand Pilatu u qalulu:
S
“Sinjur, ftakarna li dal-bniedem qarrieq, meta kien għadu ħaj, qal,
‘Wara tlitt ijiem inqum.’ Mela ordna li l-qabar ikun imħares tajjeb
sat-tielet jum, li ma jmorrux jiġu d-dixxipli tiegħu jisirquh u
jgħidu lill-poplu, ‘Qam mill-imwiet,’ u hekk il-qerq ta’ l-aħħar
ikun agħar minn ta’ l-ewwel.”
C
Qalilhom Pilatu:
S
“Għandkom il-għassa, morru ħarsuh tajjeb kif tafu.”
C
U huma marru jissiġillaw il-ġebla biex il-qabar jibqa’ mħares sewwa,
u ħallew ukoll il-għassa miegħu.
 |
